Từ hợp tác xã kiểu cũ đến hợp tác xã kiểu mới

Theo Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng), đến ngày 30/6/2025, toàn thành phố có 703 hợp tác xã nông nghiệp đăng ký hoạt động, trong đó 562 hợp tác xã đang vận hành (chiếm 78,8%). Phần còn lại chủ yếu đã ngừng hoạt động và đang hoàn tất thủ tục giải thể. Bình quân mỗi hợp tác xã đạt doanh thu khoảng 1,2 tỷ đồng/năm, song lợi nhuận chỉ ở mức khoảng 27 triệu đồng/năm, cho thấy hiệu quả sản xuất, kinh doanh chưa cao, còn dư địa cải thiện lớn. Đáng chú ý, có 285 hợp tác xã hoạt động hiệu quả, chiếm 51,3% số đơn vị đang hoạt động.

Việc triển khai Luật Hợp tác xã năm 2023 bước đầu tạo chuyển biến tích cực. Các hợp tác xã đã chú trọng hơn đến quản trị, tổ chức dịch vụ và nâng cao chất lượng hoạt động, qua đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thành viên và nông dân. Tuy nhiên, quá trình “sàng lọc” cũng diễn ra rõ rệt: từ năm 2025 đến nay chỉ có 12 hợp tác xã thành lập (1,4%), trong khi có tới 141 hợp tác xã đang thực hiện giải thể (21,2%).

Thực tế này cho thấy việc chuyển đổi theo Luật Hợp tác xã mới không đơn thuần là thủ tục hành chính, mà là thay đổi về bản chất hoạt động, buộc các hợp tác xã phải vận hành thực sự như một tổ chức kinh tế tự chủ, có năng lực cạnh tranh và tạo ra giá trị thực chất.

Hợp tác xã Xuyên Việt là một trong những điểm sáng ở khu vực phía tây thành phố, vận hành hiệu quả nhờ xây dựng được chuỗi liên kết chặt chẽ từ trang trại, nhà máy chế biến đến hệ thống tiêu thụ. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu đội ngũ cán bộ quản lý không chỉ am hiểu sản xuất mà còn phải có tư duy quản trị theo chuỗi giá trị.

Ông Lê Văn Việt, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Xuyên Việt cho biết, trong chuỗi liên kết của đơn vị, các trang trại nuôi trồng thủy sản giữ vai trò nền tảng, cung cấp nguồn nguyên liệu đầu vào cho nhà máy chế biến.

Ở khu vực phía đông thành phố, Hợp tác xã Sản xuất – Kinh doanh – Dịch vụ Nông nghiệp Thụy Hương (xã Kiến Thụy) là mô hình tiêu biểu trong ứng dụng cơ giới hóa đồng ruộng. Giám đốc hợp tác xã Nguyễn Thị Hà cho biết, đơn vị không chỉ là mô hình kinh tế tập thể mà còn là “chìa khóa” thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững. Hợp tác xã đã mạnh dạn đầu tư hàng tỷ đồng mua máy cấy, máy gặt, đồng thời phát triển sản phẩm “gạo ruộng rươi” đạt chuẩn OCOP, từng bước đưa nông sản hữu cơ ra thị trường.

Theo ông Đồng Quốc Trà, Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn Hải Phòng, các hợp tác xã kiểu mới đang đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn, vừa nâng cao hiệu quả sản xuất, vừa góp phần giải quyết các vấn đề xã hội. Thông qua việc cải tạo đồng ruộng, đưa giống mới năng suất, chất lượng cao vào sản xuất, nhiều địa phương đã hình thành vùng sản xuất tập trung theo hướng hàng hóa, gia tăng giá trị trên một đơn vị diện tích, đồng thời từng bước khẳng định vai trò liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm cho thành viên.

Điểm tựa cho các hợp tác xã trở thành điểm sáng

Các hợp tác xã kiểu mới hoạt động ngày càng hiệu quả, trở thành chỗ dựa vững chắc cho thành viên. Kết quả này có được nhờ nhiều “điểm tựa”, trong đó quan trọng là sự hoàn thiện cơ chế, chính sách, đặc biệt là Luật Hợp tác xã năm 2023.

Luật đã tạo bước đột phá trong xây dựng hành lang pháp lý, khẳng định rõ hợp tác xã là tổ chức kinh tế, đồng thời mở rộng đối tượng thành viên, tháo gỡ vướng mắc về vốn và tài sản. Qua đó, nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo điều kiện để các hợp tác xã phát triển ổn định, bền vững hơn.

Một thuận lợi nữa là sau hợp nhất, thành phố Hải Phòng có thị trường tiêu thụ rộng, khoa học – công nghệ phát triển, tạo điều kiện để các hợp tác xã, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp, mở rộng sản xuất gắn với tăng trưởng xanh.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Thị Đào cho rằng, định hướng phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã nông nghiệp thời gian tới là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, gắn với tăng trưởng xanh. Trọng tâm là đầu tư hạ tầng hỗ trợ, thúc đẩy chuyển đổi số trong nông nghiệp và phát triển các mô hình sản xuất bền vững, hiệu quả.

Thực hiện định hướng này, Liên minh Hợp tác xã Hải Phòng đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ khu vực kinh tế tập thể. Trong nhiệm kỳ 2020 – 2025, đơn vị thường xuyên phối hợp với các địa phương nắm bắt tình hình, hỗ trợ thành lập hợp tác xã mới và tiếp cận chính sách.

Cụ thể, Liên minh đã bồi dưỡng cán bộ quản lý cho 200 học viên; tổ chức 50 lớp tập huấn với gần 6.000 lượt cán bộ về quản trị, chuyển đổi số, xây dựng nông thôn mới; đồng thời hỗ trợ vốn cho 116 lượt hợp tác xã thông qua Quỹ Hỗ trợ phát triển hợp tác xã thành phố.

Đặc biệt, công tác hỗ trợ xúc tiến thương mại, tiêu thụ sản phẩm cho các hợp tác xã luôn được các cơ quan chức năng quan tâm. Liên minh Hợp tác xã thành phố chủ động phối hợp với Sở Công Thương và các đơn vị liên quan hỗ trợ hợp tác xã tham gia nhiều chương trình xúc tiến thương mại cấp quốc gia, vùng và địa phương như: Hội chợ Mùa Thu, Hội chợ công thương vùng đồng bằng sông Hồng, Hội chợ Công Thương Hải Phòng cùng các hoạt động triển lãm, tuần hàng, kết nối cung cầu. Qua đó, các hợp tác xã từng bước mở rộng thị trường, nâng cao khả năng liên kết với doanh nghiệp.

HỒ HƯƠNG – BÁO HP